Dziś obchody 50. rocznicy Wydarzeń Zielonogórskich

Tomasz Czyżniewski 68 324 88 34 tczyzniewski@gazetalubuska.pl
Demonstranci na ul. Mickiewicza
Demonstranci na ul. Mickiewicza fot. z archiwum IPN
Nigdy wcześniej i nigdy później Zielona Góra nie widziała rozruchów na taka skalę. 50 lat temu, 30 maja 1960 r. tysiące demonstrantów starły się z milicją. Poszło o salki katechetyczne w Domu Katolickim.

Program obchodów

Program obchodów

Plac Powstańców Wielkopolskich.
O 12.00 w kościele Matki Bożej Częstochowskiej mszę świętą odprawi arcybiskup Józef Michalik.
13.30 - widowisko słowno -muzyczne "Obudzone Miasto", w wykonaniu aktorów Lubuskiego Teatru i orkiestry Filharmonii Zielonogórskiej.

14.00 poświęcenie monumentu.

Oficjalnie, jak głosiła partyjna propaganda, władze dla dobra mieszkańców chciały odzyskać cenny budynek w centrum miasta. W rzeczywistości był to kolejny etap walki z kościołem katolickim i nie lubianym przez komunistów ks. Kazimierzem Michalskim. - Proboszcz, były więzień Dachau, był człowiekiem zasadniczym. I nie bał się komunistów - tłumaczy Tadeusz Dzwonkowski, współautor książki "Wydarzenia zielonogórskie w 1960 r.". - W sporach z władzami opierał się na dokumentach. I dochodził praw wspólnoty parafialnej. To rządzącym bardzo się nie podobało.

Tak było np. z budową kościoła przy ul. Wazów. Ta historia ma prawie 700 lat. Kiedy pod koniec XIII wieku powstała parafia pw. św. Jadwigi, książę Henryk III Wierny dał jej majątek ziemski. Nadanie było respektowane przez setki lat, nawet gdy w mieście większość stanowili ewangelicy. W PRL-u to się zmieniło. W 1949 r. władze odebrały parafii 21 hektarów gruntu w okolicach os. Wazów. Jednak w ramach rekompensaty 4 września 1951 r., Miejska Rada Narodowa uchwaliła przekazanie 2,42 hektarów ziemi dla parafii na budowę nowego kościoła przy ul. Wazów. Jednak w 1953 r. władzom udało się przymusowo usunąć ks. Michalskiego z miasta. Po powrocie w 1957 r. upomina się o plac. Kiedy na spotkaniu z przewodniczącym prezydium WRN Janem Lembasem biskup Teodor Bensch o tym wspomina słyszy: "jest 4 i wystarczy". Dwa miesiące później władze informują kurię, że uchwała rady miejskiej została anulowana.

- Podobnie było z Domem Katolickim, który parafia użytkowała na podstawie decyzji wojewody poznańskiego z 1945 r. - dodaje T. Dzwonkowski. Gdy władze postanowiły budynek odebrać parafii ks. Michalski powoływał się na kolejną pozytywną decyzję rady miejskiej. Unieważniono ją.
W całej Polsce władze zaczęły odbierać kościołowi budynki lub naliczać czynsze jak za dzierżawę lokali użytkowych. Zielona Góra nie stanowiła tutaj wyjątku. Nie pomogła nawet petycja podpisana przez 1.020 zielonogórzan.

- Władze argumentowały, że budynek jest niewykorzystany, orkiestra nie ma gdzie grać. To nieprawda - tłumaczy Dzwonkowski. - Orkiestra tam grała już wcześniej. W budynku działał Caritas, inne organizacje, redakcja "Słowa Powszechnego", PCK. Tak naprawdę chodziło o trzy sale, w których prowadzono lekcje religii. Uczęszczało na nią ok. 2 tys. dzieci. To najbardziej komunistom przeszkadzało.
Na termin eksmisji wybrano sobotę 28 maja. W ostatniej chwili przesunięto ją o dwa dni. Proboszcz już wcześniej informował parafian o problemie.
W poniedziałek początkowo nic nie zapowiadało rozruchów na taką skalę. - Rano służyłem jako ministrant do mszy. Było niewielu ludzi. Proboszcz w ogłoszeniach mówił, że już nie będzie przedstawień w Domu Katolickim i żeby tam nie przychodzić - wspomina Tadeusz Dziechciarz.

Później ks. Michalski został wezwany do prokuratury. Władze zakładając, że "część ludności może wyjść na ulice i wywołać niepożądane zakłócenia spokoju publicznego", rozmieściły sześć posterunków obserwacyjnych. Na wieży ratusza zasiedli funkcjonariusze mający bezpośrednią łączność telefoniczną z Komendą Wojewódzką Milicji Obywatelskiej. Tajniacy stanęli w wyznaczonych miejscach, umieszczono agentów z aparatami fotograficznymi. Ustawiono 14 posterunków. W gotowości czekały trzy plutony ZOMO liczące 100 osób.

Rano było spokojnie. Wejście do Domu Katolickiego blokowały kobiety. Później sytuacja się zaostrzyła. - Stałem kilkanaście metrów obok, na górce przed kościołem - wspominał Zdzisław Matelski, skazany na rok wiezienia za udział w zajściach. - Po chwili pojawiło się kilku milicjantów, którzy przyszli z pobliskiej komendy przy ul. Kasprowicza. I nawoływali przez tubę: "Proszę się rozejść". Kobiety się nie rozstąpiły. Wtedy dowódca chciał je rozsunąć i przewrócił ciężarną. Kiedy jeszcze sięgnął po pałkę wśród obserwatorów akcji rozległ się pomruk złości. Przyjechał właśnie autobus PKS i na placu przybywało ludzi. Milicjanci się wycofali, by po kilkunastu minutach powrócić w większej grupie. Zaczęła się szarpanina.
O 11.30 - na placu było już ok. 2.000 osób. Milicja, po raz pierwszy użyła granatów z gazem łzawiącym, kilka wrzucili do kościoła. Tłum odpowiedział kamieniami i brukiem wyrywanym z ulic. Do Zielonej Góry zaczęto wzywać posiłki z okolicznych miast, Gorzowa i Poznania.

A liczba demonstrantów wciąż rosła. Według raportów MO najpierw do 3 tys., a później do 5 tys. Chmury gazów łzawiących objęły cała starówkę. Najcięższe walki toczyły się na pl. Powstańców Wlkp. - Z kolegami ze szkoły przyszliśmy na plac. Widziałem jak ktoś strzela z rakietnicy w kierunku komendy MO przy Kasprowicza, chcąc ją podpalić. Stałą spalona ciężarówka milicyjną - wspomina Andrzej Toczewski. Wściekły tłum kilka razy szturmował komendę. Rozproszony uciekał na Stary Rynek m.in. ul. Mariacką. - Tam w księgarni pracował mój ojciec. Miałem wtedy 11 lat. Około południa byłem koło ratusza i zatrułem się gazem. Ratowały mnie panie z apteki naprzeciw USC - wspomina Janusz Wieczorek. To nie był dobry dzień dla jego rodziny. Na Mariacką do ojca poszły jego siostra Barbara i matka Maria. Zostały aresztowane. I skazane na osiem miesięcy więzienia.

Demonstranci kilka razy wracali na plac. Gromadzili się również na sąsiednich ulicach: Kupieckiej, Lisowskiego i przy gazowni. Sytuacja była nie do opanowania. Szalę zwycięstwa miały przechylić oddziały ZOMO z Poznania.
Ok. 16.00 dwie kolumny milicjantów idące od strony ul. Żeromskiego i od skrzyżowania Boh. Westerplatte z Kupiecką uderzyły zwartym szykiem na demonstrantów. Milicjanci odziani w długie gumowe płaszcze bili wszystkich napotkanych na drodze. Natomiast od strony ul. Kasprowicza do ataku ruszyli miejscowi funkcjonariusze. Po godzinie tłum rozpędzono.
Do wieczora udało się spacyfikować wszystkie ogniska zajść. Rozpoczęły się aresztowania. Zatrzymano 333 osoby. W sumie skazano 185 demonstrantów.

Wideo

Komentarze 14

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

s
sanacyjny
W dniu 31.05.2010 o 23:13, Bereza to raj. napisał:

No tak ty sanacyjny Janosiku ,bez skazy podobnie jak piszesz tak bawisz się kosztem ludzi biednych ,i jakoś zapomniałeśdodać do tego towarzystwa pewnie nie wygodne dla twojej nacji wiadomości historyczne,Lenin to żyd,Stalin był Gruzinem,a na zabój wyleciał ci z głowy taki jeden pan Adolf który rozpętał II wojnę światową ,a któremu pomagały tzw. stare demokracje prowadząc z nim nie ograniczony handel.Nawet dziadek super zbrodniarza Busza dorobił się majątku handlując z III Rzeszą,ale ty pewnie tego nie wiesz.Kościół Mariacki to zabytek w skali światowej i stąd jego popularność którego chyba też nie wiesz uratowali czerwoni.W Janosika to bawią się od 89 roku podobne typy być może jak ty przekształcając ten kraj w XIX skansen w łupieniu robotnika robiąc z niego pół niewolnika z jednej strony marchewka drogi autorze tej wypociny, a z drugiej bat .Ostatnie powodzie pokazały stan tego kraju zalanego przez wodę.Za czerwonych była praca i ochrona państwa,a obecnie co mamy ,takie głupie pełne propagandy slogany ,o czym o komunie bo jak widać jeżeli ciągle się o niej pisze to była coś warta.Pragniecie zohydzić tamten system ,ale niestety może to przynieść odwrotny skutek.A ty co umiesz?,jedynie pisać głupiutkie teksty o systemie którego już nie ma.



"to se ne wrati"
tak
"jedynie pisać głupiutkie teksty o systemie którego już nie ma."
dawna takiej propagandy nie czytałem
ale se wyobrażam "fuj"ten zapluty monitor

żeby się usprawiedliwić nie trzeba przywoływać rzymian lub greków
wystarczy powołać się na ciemnotę i polityczne nieuświadomienie społeczeństwa

a co do bata i marchewki i skansenu
no trafnie - bo czerwoni to inaczej traktowali robotnika (patrz Poznań,Radom,Gdańsk) i przemysł

a osobiście to ( "Pragniecie zohydzić tamten system") tylko uprzywilejowani tzw. aparat miał się dobrze
i dlatego czerwona burżuazja wprowadziła "Folwark zwierzęcy"
G
Gość
W dniu 31.05.2010 o 23:25, Wietnam napisał:

Irak ,Afganistan ,Jugosławia kto tam okupuje te kraje ,jak wiem nie komuniści. A Guantanamo i inne kacety w których torturuje się ludzi. W opublikowanej w 1997 r. książce "Citizen Soldiers" (wyd. polskie "Obywatele w mundurach", 2000 r.) Ambrose przytacza relację kapitana US Army Watersa, który miał odebrać od polskich pancerniaków ok. 1,5 tys. jeńców z kotła pod Falaise. Odebrał ich ok. 200. Eskortujący ich polski kapitan miał oświadczyć, iż reszta została rozstrzelana, a na ostatnich dwustu zabrakło już amunicji. Jedynie gen. Franciszek Skibiński zdecydował się przyznać w swoich wspomnieniach, że w pewnej chwili kwestia jeńców wyrwała się Polakom spod kontroli, ale wspomina on inne miejsce i czas niż Waters.6 marca 1968 roku w małej wietnamskiej wiosce My Lai położonej w gminie Song My doszło do najkrwawszej zbrodni wojennej w dziejach armii amerykańskiej. Kompania Charlie z 11. Dywizji Lekkiej Piechoty zamordowała 504 wietnamskich cywilów, w tym kobiety, dzieci i starców. I co ty na to?..


Aco wyprawiał wielki przyjaciel Wojtyły,Jurka i im podobnych, czyli morderca i oprawca Pinochet,to jakoś zapomniano,o tym gorliwym katoliku którego tak ściskał Wojtyła jako Papież.
W
Wietnam
W dniu 30.05.2010 o 14:25, Paul napisał:

Jezus też mówił o uwiązywaniu kamieni młyńskich u szyi i rzucaniu w morze tych co są powodem do zgorszenia. Bliźniego należy kochać a nie jego grzechy. Należy tak działać aby wydobyć w nim dobro a nie wzmocnić zło. Proste ustąpienie wzmocniłoby tylko zło.Ależ niektórych świerzbią ręce aby je podnieść na katolików. Lewica dopóki jest słaba to mówi o dialogu a jak jest silna to się zaczyna. W Indiach ostatnio wysadzili jakiś pociąg. W imię sprawiedliwości społecznej...

Irak ,Afganistan ,Jugosławia kto tam okupuje te kraje ,jak wiem nie komuniści. A Guantanamo i inne kacety w których torturuje się ludzi.
W opublikowanej w 1997 r. książce "Citizen Soldiers" (wyd. polskie "Obywatele w mundurach", 2000 r.) Ambrose przytacza relację kapitana US Army Watersa, który miał odebrać od polskich pancerniaków ok. 1,5 tys. jeńców z kotła pod Falaise. Odebrał ich ok. 200. Eskortujący ich polski kapitan miał oświadczyć, iż reszta została rozstrzelana, a na ostatnich dwustu zabrakło już amunicji. Jedynie gen. Franciszek Skibiński zdecydował się przyznać w swoich wspomnieniach, że w pewnej chwili kwestia jeńców wyrwała się Polakom spod kontroli, ale wspomina on inne miejsce i czas niż Waters.
6 marca 1968 roku w małej wietnamskiej wiosce My Lai położonej w gminie Song My doszło do najkrwawszej zbrodni wojennej w dziejach armii amerykańskiej. Kompania Charlie z 11. Dywizji Lekkiej Piechoty zamordowała 504 wietnamskich cywilów, w tym kobiety, dzieci i starców. I co ty na to?..
B
Bereza to raj.
W dniu 30.05.2010 o 12:38, Gość napisał:

ale poprzednie komentarze są takie sameczerwoni pieniędzy nie lubiąlenin i stalin ludzi nie mordowała jaką korzyść mamy z czerwonych terazna wycieczkach np do krakowa to się zwiedza Kościół Mariackia czy ktos zwiedzał dom partii dobrowolnie(nie liczmy członków)tak że nic nowego komuchy nie umieja bawią się w "janosika" cudzym kosztem

No tak ty sanacyjny Janosiku ,bez skazy podobnie jak piszesz tak bawisz się kosztem ludzi biednych ,i jakoś zapomniałeś
dodać do tego towarzystwa pewnie nie wygodne dla twojej nacji wiadomości historyczne,Lenin to żyd,Stalin był Gruzinem,a na zabój
wyleciał ci z głowy taki jeden pan Adolf który rozpętał II wojnę światową ,a któremu pomagały tzw. stare demokracje prowadząc
z nim nie ograniczony handel.Nawet dziadek super zbrodniarza Busza dorobił się majątku handlując z III Rzeszą,ale ty pewnie tego nie wiesz.
Kościół Mariacki to zabytek w skali światowej i stąd jego popularność którego chyba też nie wiesz uratowali czerwoni.W Janosika to bawią się
od 89 roku podobne typy być może jak ty przekształcając ten kraj w XIX skansen w łupieniu robotnika robiąc z niego pół niewolnika z jednej strony marchewka drogi autorze tej wypociny, a z drugiej bat .Ostatnie powodzie pokazały stan tego kraju zalanego przez wodę.Za czerwonych była praca i ochrona państwa,a obecnie co mamy ,takie głupie pełne propagandy slogany ,o czym o komunie bo jak widać jeżeli ciągle się o niej pisze to była coś warta.Pragniecie zohydzić tamten system ,ale niestety może to przynieść odwrotny skutek.A ty co umiesz?,jedynie pisać głupiutkie teksty o systemie którego już nie ma.
~zuzia~

no i efekt czerwonej farby

zuzia zrusyfikowana ża aż "miło"-sama nie polka

no to wystarcza sam za siebie jako komentarz

~zuzia~

ot poliaczki znow maja okazje, zyja tylko rocznicami wspomnieniami, kler ma okazje do pokazania sie, a narod glupi i ciemny, czyli polski ciemnogrod prowadzony na smyczy przez czarnych faryzeuszy, a bida polska widoczna wszedzie, kler natomiast peka w bogactwie i pedofilliiiii

~zuzia~

ot poliaczki znow maja okazje, zyja tylko rocznicami wspomnieniami, kler ma okazje do pokazania sie, a narod glupi i ciemny, czyli polski ciemnogrod, prowadzony na smyczy przez czarnych faryzeuszy, a bida polska widoczna wszedzie, kler natomiast peka w bogactwie i pedofilliiiii

~zuzia~

ot poliaczki znow maja okazje, zyja tylko rocznicami wspomnieniami, kler ma okazje do pokazania sie, a narod glupi i ciemny, czyli polski ciemnogrod, prowadzony na smyczy przez czarnych faryzeuszy, a bida polska widoczna wszedzie, kler natomaist peka w bogactwie i pedofilliiiii

P
Paul
W dniu 30.05.2010 o 11:03, ab napisał:

Mam pytanie do chrześcijan. Czy tak uczył Jezus gdy był na ziemi, swoich uczniów, by postępowali ze swymi przeciwnikami ???Uczył przemocy ? Wulgarnego odnoszenia się i przemocy? A może uczył by zło dobrem zwyciężać ? Jak patrzeć na polski katolicyzm ?Zastanawiam się nad tym. A Wy ?


Jezus też mówił o uwiązywaniu kamieni młyńskich u szyi i rzucaniu w morze tych co są powodem do zgorszenia. Bliźniego należy kochać a nie jego grzechy. Należy tak działać aby wydobyć w nim dobro a nie wzmocnić zło. Proste ustąpienie wzmocniłoby tylko zło.

Ależ niektórych świerzbią ręce aby je podnieść na katolików. Lewica dopóki jest słaba to mówi o dialogu a jak jest silna to się zaczyna. W Indiach ostatnio wysadzili jakiś pociąg. W imię sprawiedliwości społecznej...
G
Gość

ale poprzednie komentarze są takie same
czerwoni pieniędzy nie lubią
lenin i stalin ludzi nie mordował
a jaką korzyść mamy z czerwonych teraz

na wycieczkach np do krakowa to się zwiedza Kościół Mariacki
a czy ktos zwiedzał dom partii dobrowolnie(nie liczmy członków)

tak że nic nowego komuchy nie umieja
bawią się w "janosika" cudzym kosztem

G
Gość

Dla Firmy zwanej "Kościół katolicki" zawsze najważniejsze były i są nadal PIENIĄDZE!!!
Oni dla pieniędzy już dawno zaprzedali się diabłu.
Zawsze odkąd tylko to dziadostwo powstało to dążyli tylko do bogactwa, za wszelką cenę, po trupach, z rozlewem krwi
i tak jest do dzisiaj!
Nie cofną się przed wykorzystaniem do swoich niecnych celów nieświadomych ludzi a nawet dzieci.
Korzystają z przychylności ploitykow obiecując poparcie w wyborach i tak jest od zawsze!
Kiedyś biskupi błogosławili armie wyruszające na podbój i rabunek innych krajów, w niedalekiej przeszłości papierz
błogosławil armię Hitlera a teraz stawia się bałwochwalcze pomniki i gloryfikuje przestępców i odznacza ludzi. którzy ze wstydu
powinni się schowac do jakiejś nory a nie dumnie paradować!

Ale co zrobić skoro na skutek niewiedzy lub co bardziej prawdopodobne na aktualne zapotrzebowanie tych co potrzebują być choć przez chwilę na świeczniku GL nagina fakty i fałszuje historię, opierając się na niepełnych i tendencyjnych informacjach, pomijając te, ktore wskazywałyby na drugie dno.
Gdyby ludzie dowiedzieli się CAŁEJ prawdy o tych wydarzeniach to cały ten sztucznie nadmuchiwany balon, pełen wielkich słów i głupich frazesów
pękłby jak bańka mydlana, wielu "kombatantów" z tego okresu musiałoby ze wstydu się schowac a całą świętość kościoła kat diabli by wzięli.
Pozostalaby tylko prostacka pazerność i zachłanne grabienie publicznego mienia!

d
dziwy
W dniu 30.05.2010 o 11:03, ab napisał:

Mam pytanie do chrześcijan. Czy tak uczył Jezus gdy był na ziemi, swoich uczniów, by postępowali ze swymi przeciwnikami ???Uczył przemocy ? Wulgarnego odnoszenia się i przemocy? A może uczył by zło dobrem zwyciężać ? Jak patrzeć na polski katolicyzm ?Zastanawiam się nad tym. A Wy ?

To co jest napisane ,zgadzam się .A stare przysłowie mówi ,modli się pod figurą , a diabła ma za skorą.A tak na koniec Zielona Góra
była niemiecka,to jakim cudem zabrano coś dla kościoła katolickiego.Dziwne to ale prawdziwe.
a
ab

Mam pytanie do chrześcijan. Czy tak uczył Jezus gdy był na ziemi, swoich uczniów, by postępowali ze swymi przeciwnikami ???
Uczył przemocy ? Wulgarnego odnoszenia się i przemocy? A może uczył by zło dobrem zwyciężać ? Jak patrzeć na polski katolicyzm ?
Zastanawiam się nad tym. A Wy ?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3