Papusza przysiadła w parku. Ten pomnik stoi tu już 10 lat.

Tomasz RusekZaktualizowano 
Edward Dębicki z pomnikiem Wajs Papuszy
Edward Dębicki z pomnikiem Wajs Papuszy Tomasz Rusek
Przysiadła na pniu. Jest drobna. Zamyślona. I trochę przez te zamyślenie chyba też rozkojarzona, bo aż z rąk wypadają jej kartki.

Tak wygląda pomnik Bronisławy Wajs Papuszy, który stoi w Parku Wiosny Ludów, blisko biblioteki. - Wie pan, że ja wcale nie zrobiłam jej na zamówienie? Wcale nie planowałam, że ta rzeźba stanie w parku - mówi artystka Zofia Bilińska.

Wpadła w oko firmie Skanska
Było tak. Przyjaciółka Bilińskiej podczas rozmowy w latach 90. (Papusza nie żyła od 1987 r.) powiedziała: „Gdybyś kiedyś robiła rzeźbę Papuszy, widziałabym ją siedząca na pniu, w sukni, jak kartki wypadają jej z dłoni”. - W latach 90. szykowałam wystawę, jakiś przegląd prac i postanowiłam, że zrobię Papuszę właśnie w takiej pozie. To wtedy powstał wzór w rozmiarze jeden do jednego - opowiada Bilińska.

Zachwycił się nim Edward Jaworski z biblioteki i wystarał się, by rzeźba stanęła w gmachu instytucji. Tam wypatrzyli ją przedstawiciele firmy Skanska, która przed dekadą budowała nową siedzibę książnicy. I - w ramach gestu wdzięczności za współpracę - ufundowali odlew rzeźby. I tak pomnik Papuszy - w listopadzie 2007 r. - stanął w parku.
Choć trzeba przyznać, że nie jest tak doskonały w szczegółach jak oryginalna rzeźba. Bo na niej widać nawet... wzór koronki, jaki na przedramieniu i dekolcie ma słynna cygańska poetka.
Bilińska nie kryje, że jest ze swojej pracy dumna, choć dziś... wyrzeźbiłaby pomnik inaczej. - Zawsze tak mam. Coś bym zmieniła, poprawiła - tłumaczy.

- A poznała pani Papuszę? - pytam jeszcze.
- Nie poznałam, ale widziałam ją w mieście. Pamiętam spotkanie na ul. Hawelańskiej. Siedziała sama na ławce. Wyglądała pięknie, ale miała w sobie coś, co mówiło do przechodniów: nie podchodźcie, dajcie mi spokój. Tak odebrałam jej sylwetkę i wyraz twarzy - wspomina Bilińska.

Tu spacerowała. Tutaj wróżyła
Pomnik stoi w parku, bo Papusza w parku często spacerowała i tu zagadywać miała przechodniów, by im powróżyć. Mieszkała niedaleko, w budynku przy ul. Kosynierów Gdyńskich, niemal na wprost hotelu Mieszko. Jednak nie ma przecież pomnika za wróżenie i spacery. Upamiętniono ją, bo była genialną poetką. Tworzyła jak natchniona. - Miała wielki talent do słów, emocji, tworzenia nastroju. Często słuchałem jej historii. To chyba ona mnie zaraziła siłą opowiadań. Zabierała na spacery i ze zwykłych rzeczy czy miejsc wyczarowywała niespotykane historie. Miała niezwykły dar! - wspomina najsłynniejszy obecnie twórca cygański Edward Dębicki.

Twórczość Papuszy ściągnęła na nią sławę (za sprawą pomocy samego Juliana Tuwima, który doprowadził do publikacji jej twórczości), ale i problemy. Środowisko cygańskie miało jej za złe zdradę sekretów i tajemnic (nastąpiło to po ukazaniu się w 1953 r. książki Jerzego Ficowskiego „Cyganie polscy” - uznano, że to Papusza miała dopuścić się zdrady). Latami to nad nią ciążyło i doprowadziła do załamania. Przestała tworzyć. Wiele utworów spisanych nieporadnym pismem (miała problemy z literami) spaliła. W 1981 r. wyjechała z miasta do Inowrocławia. Tam zmarła sześć lat później.

Filmy, książki - wielka sława
Jeszcze za jej życia, w 1974 r., powstał o niej film dokumentalny „Papusza”. Już po jej śmierci powstały kolejne filmy. „Historia Cyganki” w 1991 r. oraz chyba najsłynniejsza fabuła: „Papusza” z Jowitą Budnik w roli tytułowej, w reżyserii Krzysztofa Krauze i Joanny Kos-Krauze. Do tego masa książek, opracowań, wznowienia tomików.

W samym Gorzowie upamiętniono ją pomnikiem, tablica na domu przy ul. Kosynierów i płaskorzeźbą przy bibliotece.
Przed wakacjami biblioteka stworzyła też izbę pamięci Bronisław Wajs Papuszy. Mieści się w zabytkowej willi przy ul. Sikorskiego, trzy kroki za pomnikiem. W środku prawdziwe skarby: dokumenty, skany rękopisów, listów, wiele osobistych rzeczy.
Trzeba o niej przypominać, bo młodsze pokolenie nie ma pojęcia, kim była. Przy pomniku w środowe przedpołudnie zaczepiam ludzi. Para nastolatków (bez patrzenia na opis pomnika!) mówi, że to jakaś pionierka miasta. 23-latek Daniel mówi po zastanowieniu: - Wspomnienie kogoś z biblioteki?

Dopiero starsi kojarzą. - To Papusza. Cyganka. Znana w Gorzowie była - odpowiada bezbłędnie Halina Wilewska. To samo słyszę od pana Mirosława. - Pamiętam ją jak przez mgłę, bo wtedy mieszkałem na Zakanalu. Wróżyła ludziom. Nie była natarczywa. Nie miałem wtedy pojęcia, że to taka poetka jest - mówi zawstydzony.
W wyjątkowy sposób Papuszę planuje upamiętnić Archiwum Państwowe. W lutym zrobiło o niej historyczną konferencję, a teraz szykuje 300-stronicową książkę. - Już jest. Czeka na promocję, która została zaplanowana na 28 września - mówi dyr. archiwum Dariusz Rymar.

Nie mamy wątpliwości: to powinna być pozycja obowiązkowa w biblioteczce każdego gorzowianina.

Przeczytaj również:Pierwsza gwiazda, która wystąpi na Winobraniu

Zobacz też: Pomnik Andrzeja Huszczy

Wideo

Materiał oryginalny: Papusza przysiadła w parku. Ten pomnik stoi tu już 10 lat. - Gazeta Lubuska

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3