Pracownicze Plany Kapitałowe z perspektywy pracownika, pracodawcy i państwa

Materiał informacyjnyZaktualizowano 
Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) w końcu przeszły z etapu roboczego do rzeczywistości. Po złożeniu pod ustawą podpisu przez prezydenta przekonamy się, w jaki sposób nowy system będzie funkcjonował. Nie jest tajemnicą, że autorzy ustawy z optymizmem spoglądają na wyniki, które ma ona przynieść. Pracownik, który będzie chciał odkładać w PPK, rzeczywiście może czerpać z tego duże korzyści. Pracodawca ma już mniejsze pole manewru, bo dla niego PPK jest w jakiś sensie obligatoryjne. Wszystkiemu jednak trzeba przyjrzeć się z bliska, bo jak wiadomo, diabeł jak zwykle siedzi w szczegółach.

Według ustawy, która weszła w życie z początkiem bieżącego roku (ale jej zapisy będą wdrażane stopniowo), Pracownicze Plany Kapitałowe stworzone zostały „w celu systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez niego 60. roku życia oraz na inne cele określone w ustawie”. Dalej czytamy, że środki zgromadzone w ramach PPK „stanowią prywatną własność uczestnika PPK”, co ma swoje konsekwencje między innymi w tym, że podlegają one dziedziczeniu.

Pracownicze Plany Kapitałowe – obligatoryjne, ale nie od razu

Przystępując do bardziej szczegółowego opisania zasad, jakimi kierują się Pracownicze Plany Kapitałowe, zacznijmy od tego, jaką rolę odgrywa w nich pracodawca. W jego przypadku – w przeciwieństwie do pracownika, o czym będziemy pisać w dalszej części tekstu – program nie jest dobrowolny. Z drugiej strony trzeba wiedzieć, że początek działania zapisów ustawy o PPK w poszczególnych zakładach pracy jest uzależniony od tego, ile osób w nich pracuje. Najwcześniej – bo od połowy tego roku – Pracownicze Plany Kapitałowe zaczną obowiązywać w tych firmach, które zatrudniają co najmniej 250 pracowników. Po sześciu miesiącach do tej daty PPK będą musiały wprowadzić firmy zatrudniające co najmniej 50 pracowników. Dopiero od 1 lipca 2020 roku ustawa zacznie obowiązywać w tych zakładach pracy, gdzie zatrudnionych jest przynajmniej 19 ludzi, a ostanie podmioty zostaną nią objęte dopiero od początku 2021 roku.

Kto nie musi wprowadzać PPK?

Jak się jednak okazuje, od każdej reguły jest kilka wyjątków. Pracownicze Plany Kapitałowe będą obowiązkowe, ale nie dla wszystkich pracodawców. Wszystko zależy od rozwiązań, przyjętych odpowiednio wcześniej.

Nie musi uruchamiać PPK, jeśli w dniu, od którego stosuje się do niego ustawę, prowadzi w firmie Powszechny Plan Emerytalny (PPE) i odprowadza składki podstawowe w wysokości minimum 3,5% wynagrodzenia, a do PPE przystąpiło minimum 25% pracowników. Jeżeli zawrze umowy o zarządzanie i prowadzenie PPK, a następnie utworzy PPE ze składką podstawową w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, to może, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, nie finansować wpłat podstawowych i dodatkowych do PPK za osoby, które przystąpiły do PPE – czytamy na stronie AXA https://axa.pl/emerytura-i-inwestycje/ppk/pytania-i-odpowiedzi/.

Pracownik może, ale nie musi

W przypadku pracownika mówimy już o całkowitej dobrowolności uczestnictwa w PPK. Jeśli zdecyduje on, że nie jest zainteresowany programem, nie musi do niego przystępować. W każdym razie oferta pracodawcy co do przystąpienia do PPK będzie leżała na stole.

Każdy pracownik poniżej 55. roku życia lat zostanie początkowo dopisany do programu niejako „z automatu”, osoby starsze zaś będą mogły przystąpić do niego z własnej inicjatywy. Dla pracownika taka forma oszczędzania będzie dobrowolna. Chociaż pracodawca będzie miał obowiązek założyć PPK i zaoferować uczestnictwo pracownikowi, ten może podjąć decyzję o rezygnacji z udziału w programie. Aby tak się stało, konieczne będzie przekazanie pracodawcy pisemnej deklaracji. Po 2 latach od rezygnacji, pracodawca będzie miał obowiązek ponownego zapisania swoich zatrudnionych wówczas również pracownik będzie miał możliwość złożenia deklaracji o rezygnacji z udziału w PPK – pisała w swoim artykule o Pracowniczych Planach Kapitałowych Agnieszka Domka-Rybka w „Strefie Biznesu” Gazety Pomorskiej.

Zasady oszczędzania w PPK

Na oszczędności w ramach PPK składają się wpłaty pochodzące z trzech źródeł: samego pracownika, pracodawcy i państwa. W pierwszym przypadku, czyli pracownika, są to miesięczne wpłaty o wysokości 2 procent wynagrodzenia – z dodatkową wpłatą do 2 procent.

Podstawowa wpłata po stronie pracodawcy to 1,5% wynagrodzenia pracownika, a wpłata dodatkowa do 2,5% wynagrodzenia. Wynagrodzenie pracownika rozumiane jest jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wpłata dodatkowa będzie mogła być różnicowana dla poszczególnych grup pracowników ze względu na długość okresu zatrudnienia albo na podstawie postanowień regulaminu wynagrodzeń lub układu zbiorowego pracy – tłumaczy przywoływana powyżej AXA.

W końcu wkład państwa w Pracownicze Plany Kapitałowe będzie dwojaki. Przede wszystkim będzie opierał się na rocznych dopłatach w wysokości 240 zł. Jednak aby jeszcze bardziej zmotywować pracowników do uczestnictwa w PPK, dostanie od z budżetu tzw. wpłatę powitalną w postaci 250 zł.

Bez możliwości jednorazowej wypłaty

Z zasady fundusze zgromadzone w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych będzie można wypłacać po skończeniu 60. roku życia. Wówczas jednorazowo będzie można wypłacić 1/4 oszczędności, natomiast resztę w ratach. Takie rozwiązanie było podyktowane konkretnymi obawami ustawodawców.

Reformatorzy obawiają się – pisał jeszcze podczas prac nad ustawą Sebastian Jakubowski dla „Serwisu Emerytalnego” Rzeczpospolitej – że spora część uczestników PPK przeznaczy jednorazowo wypłacone środki na konsumpcję np. dóbr luksusowych. W konsekwencji uczestnictwo w PPK minie się z głównym celem, jakim jest dodatkowa ochrona uczestnika przed ryzykiem dożycia wieku emerytalnego oraz negatywnymi skutkami długowieczności.

Wcześniejsza wypłata środków

Czy możliwa będzie jednak wcześniejsza wypłata środków bez znaczących strat? Normalnie straty te – przy wcześniejszym wyprowadzeniu pieniędzy z PPK – dotykają dofinansowania pochodzącego ze Skarbu Państwa i części składek odprowadzanych przez pracodawcę. Jednak w niektórych sytuacjach oszczędzający nie poniesie straty przy wypłacie części lub całości kwoty z PPK. Na przykład w przypadku poważnej choroby będzie mógł wybrać z PPK 25 procent środków – jednorazowo lub w ratach. Ciekawym rozwiązaniem jest również ułatwienie, jakie ustawodawca zapisał dla osób kupujących dom lub mieszkanie. Na stronie „Gazety Pranej” czytamy:

Jednorazowa wypłata do 100% wartości środków zgromadzonych na rachunku PPK będzie możliwa w celu pokrycia wkładu własnego wymaganego, przy zawarciu umowy o kredyt hipoteczny na nabycie mieszkania, sfinansowanie budowy budynku mieszkalnego, czy też nabycie nieruchomości gruntowej. Wypłata środków następowała będzie na podstawie umowy zawartej z instytucją finansową. Będzie to swoistego rodzaju nieoprocentowana pożyczka środków, bowiem uczestnik PPK zobowiązany będzie do ich zwrotu w pełnej wysokości nominalnej. Termin zwrotu nie będzie mógł rozpocząć się później niż 5 lat od dnia wypłaty środków, a także nie będzie mógł trwać dłużej niż 15 lat od dnia wypłaty środków.

Perspektywa państwa

Na Pracownicze Plany Kapitałowe można spojrzeć oczywiście jeszcze z jednej perspektywy – mianowicie z perspektywy państwa. Biorąc pod uwagę nienajlepszą kondycję systemu emerytalnego (na co mają wpływ nie tylko czynniki subiektywne, takie jak polityka danego rządu, ale też obiektywne, czyli przede wszystkim stopniowe starzenie się społeczeństwa), rządzący musieli w końcu znaleźć jakiś instrument, który zachęcałby obywateli do oszczędzania na swoje emerytury w większym stopniu. Choć w ramach trzeciego filaru istniały narzędzia do takiego oszczędzania (w postaci na przykład PPE, Indywidualnych Kont Emerytalnych czy Indywidualnych Kont Zabezpieczenia Emerytalnego), to Pracownicze Plany Kapitałowe, będące – jak pokazaliśmy wyżej – współpracą budżetu, pracodawcy i pracownika, mają szansę odegrać większą rolę niż dotychczasowe rozwiązania.

Jakąś na pewno odegrają. Pozostaje śledzić kolejne etapy wdrażania ustawy i obserwować, czy rzeczywiście będzie ona – jak zechciał się wyrazić Bartosz Marczuk, wiceprezes Polskiego Funduszu Rozwoju dla Polaków „interesem życia”.

Źródła:
- A. Domka-Rybka, Pracownicze Plany Kapitałowe w 2019 roku. Ile zapłaci pracodawca, a ile pracownik? [USTAWA PPK], https://pomorska.pl/pracownicze-plany-kapitalowe-w-2019-roku-ile-zaplaci-pracodawca-a-ile-pracownik-ustawa-ppk/ar/c3-13449667 (dostęp: 9.02.2019)
- S. Jakubowski, Czy będzie możliwa jednorazowa wypłata wszystkich środków z PPK?, https://serwisemerytalny.rp.pl/czy-bedzie-mozliwa-jednorazowa-wyplata-wszystkich-srodkow-z-ppk/ (dostęp: 9.02.2019)
- PPK: Czy można zrezygnować z dokonywania wpłat i wcześniej wypłacić zgromadzone środki, https://praca.gazetaprawna.pl/artykuly/1391856,pracownicze-plany-kapitalowe-czy-jest-mozliwosc-rezygnacji-z-wplat.html (dostęp: 9.02.2019)
-Pracownicze Plany Kapitałowe – pytania i odpowiedzi, https://axa.pl/emerytura-i-inwestycje/ppk/pytania-i-odpowiedzi/ (dostęp: 9.02.2019)
-Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, http://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/ustawy/2811_u.htm (9.02.2019)

polecane: Porozumienie PKO Banku Polskiego z PFRON to nowe miejsca pracy

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3