Szlakiem książąt piastowskich: Kożuchów to miasto dwóch Henryków i Katarzyny Opolskiej

Dariusz Chajewski 0 68 324 88 79 dchajewski@gazetalubuska.pl
Wieża kożuchowskiego kościoła maryjnego góruje nad całym miastem fot. Mariusz Kapała
Gdzie znajdują się groby Piastów? Kraków, Opole, Poznań... A wymienić Kożuchów to nie łaska? W tym lubuskim mieście są prawdopodobnie sarkofagi ostatnich Piastów głogowsko-żagańskich.

TRZY TYSIĄCE LAT TEMU BYLO TU TYLKO POLE

TRZY TYSIĄCE LAT TEMU BYLO TU TYLKO POLE

- Jakieś trzy tysiące lat temu w tym miejscu było pole uprawne - mówi archeolog Piotr Wawrzyniak, który pracuje na rynku w Kożuchowie. Dowodem na to są przecinające się na dnie wykopu linie. Zdaniem archeologów, to sensacja. To prawdopodobnie jedyne w Polsce odnalezione i udokumentowane ślady orki wykonanej przez ludzi żyjących w Kożuchowie w dobie kultury łużyckiej.

Zachowały się w dwóch miejscach. Na podwórku dawnych kamienic i pod budynkiem, który miał lekką konstrukcję. Wówczas nie używano pługów, ale radeł i dla lepszego spulchnienia ziemi, orkę wykonywano na krzyż. To jednocześnie pierwsze ślady kultury łużyckiej w Kożuchowie.

Niestety, nieustannie musimy używać zastrzeżenia "prawdopodobnie". Mimo że w większości podręczników do historii można przeczytać, że pod posadzką monumentalnego gotyckiego kościoła NMP w Kożuchowie spoczywają dwaj ostatni władcy z dynastii Piastów głogowsko-żagańskich. Ale cóż nam po tej wiedzy, skoro nikt sarkofagów nie dotknął. Ba, nawet ich nie widział. Bo od wieków podziemia są odcięte. Ale czy do końca można wierzyć kronikarzom?

- Niestety, nie dzieje się nic, by ten dylemat historyczny rozstrzygnąć - rozkłada ręce Zdzisław Szukielowicz, społeczny opiekun zabytków w Kożuchowie.

Kaplica mansjonarzy

To zadanie w sam raz dla Indiany Jonesa. Trzeba zacząć od wierceń w posadzce. Później przez powstały otwór należałoby wysłać na przeszpiegi kamerę, która spenetrowałaby wnętrze krypty lub podziemi. Bo co do tego, że istnieją, nikt nie ma wątpliwości. O mitycznym, podziemnym mieście opowiadają starsi mieszkańcy.
Według przekazów historycznych, nasi Piastowie spoczęli w kaplicy mansjonarzy.

Był to swego rodzaju zakon świecki, zajmujący się utrzymaniem świątyń. Jego członkowie byli też często kapłanami bez powinności duszpasterskich, lecz zobowiązanymi do odprawiania mszy św. i śpiewania, a także wikariuszami funkcjonującymi na specjalnych prawach. Budynek obok kościoła stanowił ich siedzibę, a do kaplicy prowadził krużganek, specjalne zadaszone przejście.

Przysypało sarkofagi

Kożuchowska ciekawostka - z zabytkowej kamienicy został fronton
(fot. fot. Mariusz Kapała)

TEN KOŚCIÓŁ JEST PEŁEN LEGEND

O najstarszej historii kościoła wspomina legenda, według której, jego fundatorem był w 1125 r. Bolesław Krzywousty. W 1339 r. pożar strawił świątynię. Do dziś zachowały się fragmenty ścian szczytowych nawy głównej, prezbiterium oraz dolna partia wieży.

Dzięki fundacji księcia Henryka Żelaznego, w latach 1340-69 wzniesiono większy, murowany kościół z wnętrzem nakrytym sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W 1554 r. podczas pożaru zawaliły się sklepienia. Odbudowane sklepienia renesansowe o konstrukcji krzyżowej szczęśliwie zachowały się do dziś...
(informacje z www.kobidz.pl)

I zapewne krypta byłaby dostępna po dziś dzień, gdyby nie pożar, który nawiedził miasto w XVI wieku. Zniszczył także świątynię. Bardzo prawdopodobne, że wówczas zostały zasypane sarkofagi oraz podziemie. Ale mogło przecież zdarzyć się i tak, że przeniesiono je w inne miejsce.

- To bez wątpienia przydałoby znaczenia naszemu kościołowi, który niegdyś był farą, i miastu - dodaje Szukiełowicz. - Ile jest miejscowości, w których spoczywają władcy, na dodatek z dynastii Piastów?

Historycy zauważają, że jak na wspaniałą historię, Kożuchów jest bardzo słabo przebadany archeologicznie. Tak naprawdę nigdy nie zajęto się nim w sposób systematyczny, nawet zamkiem.

Dwaj ostatni...

ZAMEK I MIASTO JAK Z PODRĘCZNIKA

Kożuchów to miasto całkiem jak z obrazka w podręczniku historii... Były mury, baszty, fosa i zwodzone mosty. Najpierw powstał mur wewnętrzny. Setki robotników wzniosły go prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV w. W tym samym czasie budowano zresztą obwarowanie wielu dolnośląskich miast. Wcześniej istniał tu warowny gród, o który rozbiło się kilka niemieckich nawałnic.

Pierwszy mur była to prosta, jak mówią fachowcy, kurtynowa ściana obronna o wysokości ponad ośmiu metrów i grubości do dwóch. Do niego dostawiono kilkanaście - prawdopodobnie 12 - baszt w formie wykuszu...

Kto miałby spoczywać w tej krypcie? Henryk IX Starszy Głogowski, jego żona Katarzyna Opolska i ich syn Henryk XI. Pierwszy do 1392 r. władał - przez pewien czas wspólnie z braćmi - Szprotawą, Krosnem Odrz., Świebodzinem, połową Głogowa, Kożuchowem, Lubinem...

Jak pisali współcześni mu kronikarze, Henryk IX miał charakter spokojny, sposób bycia łagodny. Nic też dziwnego, że w młodości proponowano mu nawet stołek biskupa wrocławskiego. Nie przyjął i dla nas może dobrze, bo za jego rządów nasz region rozkwitł. A czasy, w których przyszło mu rządzić, były niespokojne. To okres wojen husyckich, które objęły zasięgiem Śląsk i księstwo głogowskie.

Henryk IX zmarł w Krośnie Odrz. i pochowany został w Kożuchowie. W testamencie zapisał księstwo swoim synom. Wyraził jednak - nauczony doświadczeniami nie tylko piastowskiej dynastii - wolę, by jego dziedzina nie była podzielona przez 20 lat. Spadkobiercom nie było wolno korzystać z obcych doradców. Miało to zapewnić całość i niezależność księstwa.

Nieudolny i niekonsekwentny

GARŚĆ INFORMACJI O PIASTACH ŚLĄSKICH

To linia dynastii Piastów, zapoczątkowana przez Władysława II Wygnańca, najstarszego syna Bolesława Krzywoustego. W przeciwieństwie do Piastów panujących w Polsce, o śląskiej linii w podręcznikach historii znajdziemy niewiele.

Władcy piastowscy panowali w licznych księstwach śląskich od 1138 do 1675 r. Ostatnim księciem śląskim z rodu Piastów, a także z całej dynastii, był przedwcześnie zmarły Jerzy Wilhelm Legnicki, książę Legnicy, Wołowa i Brzegu w 1675 r. Ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Piastów był Ferdynand II Hohenstein z linii Piastów cieszyńskich, zmarły w 1706 r.

Te zabezpieczenia okazały się zbędne. Wobec śmierci dwóch braci, księstwo głogowskie objął jedyny pozostały przy życiu syn Henryka IX - Henryk XI Głogowski. Był jednocześnie ostatnim księciem głogowskim z linii Piastów głogowsko-żagańskich. Bardzo schorowany, jako siedzibę wybrał właśnie Kożuchów, który był stolicą księstwa głogowskiego.

Jak szybko się okazało, polityk z niego był żaden, wódz zresztą również. Bez reszty oddawał się przyjemnościom stołu i łożnicy. I w jego negatywnych ocenach zgodni są polscy i niemieccy historycy. Zadeklarowany stary kawaler, dopiero pod naciskiem doradców poślubił 12-letnią córkę margrabiego brandenburskiego. Dzieci z tego stadła nie było, ale też podobno książę zmarł śmiercią nie do końca naturalna - podobno został otruty. Zostawiając młodziutkiej małżonce Zieloną Górę i Kożuchów.

Zgodnie z przekazami, został także pochowany w Kożuchowie. Po jego śmierci wybuchł spór o sukcesję. Ale to już całkiem inna historia...

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3