W muzeum w Międzyrzeczu zobaczysz plan dawnego miasta

Dariusz Brożek, 95 742 16 83, dbrozek@gazetalubuska.pl
- Ta mapa to prawdziwy skarb dla osób, które interesują się historią miasta, ale także jego rozwojem urbanistycznym - przekonuje Ryszard Patorski z muzeum w Międzyrzeczu.
- Ta mapa to prawdziwy skarb dla osób, które interesują się historią miasta, ale także jego rozwojem urbanistycznym - przekonuje Ryszard Patorski z muzeum w Międzyrzeczu. fot. Dariusz Brożek
W ciągu ostatnich dwóch wieków z pejzażu miasta ubyły zakłady piwowarskie, dom strzelecki i szpital ewangelicki. Gdzie się znajdowały? Możemy to sprawdzić na kopii archiwalnej mapy w miejscowym muzeum.

Pod koniec XVIII w. miasto było znacznie mniejsze, otaczały jej liczne folwarki. Dowodem jest kopia mapy eksponowana od kilku dni w jednym z pomieszczeń muzeum. Jego pracownicy prowadzą tam zajęcia, podczas których uczniowie miejscowych szkół poznają historię miasta. M.in. właśnie na podstawie bardzo dokładnego planu sporządzonego w 1780 r. przez inżyniera Harnisza.

W znajdującej się na dole metryczce odnotowano, że to "mappa wymierzenia Miasta y Przedmieśćia Miedzyrzecza w Wielkiey Polski". Autor pracował "Pod Direkcją archytekta kraiowego Króla Pruskiego Jejmości Szulca". Tymczasem Międzyrzecz znajdował się w tym czasie w granicach państwa polskiego.

- Dopiero dwanaście lat później, po drugim rozbiorze Polski, został przyłączony do Prus. Przygotowanie mapy nadzorował jednak pruski architekt. To pokłosie Sejmu Czteroletniego, podczas którego posłowie zdecydowali o opracowaniu planów wszystkich miast królewskich - zaznacza muzealnik Ryszard Patorski.

Browarów już nie ma

Zdaniem muzealnika, w 1780 r. Międzyrzecz miał już za sobą lata świetności. Nadal był jednym z największych i najważniejszych miast na zachodnich rubieżach kraju. Jak wtedy wyglądał? Centralnym punktem był zamek i sąsiadujące z nim zabudowania starostwa. Cześć zachowała się do dziś, ale nie wszystkie. Wyburzono m.in. stajnie między warownią i budynkiem bramnym, a także browar stojący koło dawnej karczmy. W okresie międzywojennym został przeniesiony do starostwa, w którym obecnie mieści się muzeum.

- Pod koniec XVIII wieku było u nas więcej zakładów piwowarskich - zaznacza Łukasz Bednaruk z muzeum.

Na mapie zaznaczono jeszcze dwie "piwowarnie" między Paklicą i obecną ul. Garncarską. Jedna z nich sąsiaduję z działką, na której obecnie stoi Klub Garnizonowy. Na planie to "Szragi postrzegackie".

Sąd zamiast kałuży

Obecnie z karczmą sąsiaduje sąd. 230 lat temu znajdowała się tam "kałuża". Jak przypuszcza Patorski, chodzi o wyrobisko po glinie, z której robiono cegły wykorzystywane do budowy zamku. Miasto ograniczało się do obecnego śródmieścia. Za jego zachodnimi rogatkami, na miejscu obecnego parkingu koło aresztu śledczego, znajdował się szpital ewangelicki.

Katolicki szpital też był za murami miejskimi, ale od wschodniej strony przy drodze na Poznań. Czyli przy dzisiejszej ul. 30 Stycznia gdzieś na południowo-wschodnich krańcach os. Centrum. Dlaczego lecznice lokowano poza zabudowaniami? Chodziło prawdopodobnie o uniknięcie ewentualnej epidemii chorób zakaźnych.

Od północy do Międzyrzecza przylegały ogrody mieszczańskie, w których znajdował się dom strzelecki. Teraz stoi tam liceum wybudowane w 1914 r. jako szkoła podstawowa. Jak zauważa Ł. Bednaruk, miasto bardzo się zmieniło od tamtych czasów. Zachował się natomiast układ ulic, który - jak dowodzą naukowcy - ma średniowieczną metrykę.

Mapa przechowywana była w archiwum w Poznaniu. Zaginęła podczas drugiej wojny. Poznaniacy zdążyli jednak ją sfotografować, dlatego w Międzyrzeczu eksponowana jest jej kopia. - Mamy też plan okolic Międzyrzecza sporządzony przez tego samego geodetę. To kopalnia wiedzy o dawnej gminie - mówi R. Patorski.

Wideo

Komentarze 11

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Można nie tylko czytać bez zrozumienia ale i pisać. Cytat ,,Jak wtedy wyglądał? Centralnym punktem był zamek i sąsiadujące z nim zabudowania starostwa.''Jak widać na planie zamek leżał poza murami miasta na zachodnim krańcu, a centrum miasta to rynek i ratusz, a nie zamek.

p
po zawodówce

Pan Redaktor jak zwykle słyszał, że gdzieś dzwonią ale nie wie w którym kościele. Jest coś takiego jak ,,rzetelność dziennikarska'', którą weryfikują czytelnicy oraz przełożeni, a jest ona kompromitująca. Jak na takich wywodach mają się uczyć uczniowie szkół to włos się jeży na głowie. Cytat - Międzyrzecz znajdował się w tym czasie w granicach drugiej Rzeczypospolitej. Międzyrzecz w swojej historii nigdy nie znajdował się w granicach Drugiej Rzeczpospolitej, bo to nie ten okres. Pomyłka o jakieś 140 lat. Najlepiej pisanie o historii zostawić historykom.

j
jojo
Nie myl szpitali, był protestancki, katolicki i ten obecny, który mamy.

To ty mylisz. Pierwszy protestancki szpital był za rzeką w parterowym budynku który nadal stoi naprzeciw Netto.Póżniej wybudowano nowszy około 1910r. Obecnie są w nim przychodnie dentystyczne i okulistyczna przy ul 3-go maja. Katolickie też dwa były przy dawnej Bahnhofstrasse(Dworcowa). Pierwszy pod numerem 7 a póżniejszy pod 12(na wysokości sklepu sportowego i wylotu ulicy Szkolnej.Budynek ze zdjęcia już nie istnieje. Bliżniaczy budynek po Pogotowiu nie był przed wojną szpitalem(zauważ że nie ma za nim budynku Loży Masońskiej tylko inny parterowy budynek. Obecny szpital powstał w 1909r. i nosił imię ówczesnej cesarzowej Augusty Wiktorii (urodzonej w m. Dłużek - Dolzig za Zieloną Górą).
G
Gość
Z tego co ja wiem to szpital katolicki mieścił się w budynku , którego już nie ma a budynek pogotowia jest tylko podobny.Szpital zbudowano w 1910 r przy ówczesnej Bahnhoftrasse 12 naprzeciwko wylotu dzisiejszej ulicy Szkolnej.(W. Dramowicz - Dzieje Międzyrzeckiego Szpitala 2009r s.10)

Nie myl szpitali, był protestancki, katolicki i ten obecny, który mamy.
j
jojo
A szpital katolicki nie stał gdzieś na wschodzie od murów, tylko stoi do dzisiaj i jest to byłe pogotowie, obecnie jakieś sklepy. Pan Brożek zapewne ma zapewne widokówki, na których pisze na fasadzie po niemiecku co to za szpital, zresztą jak ja poszukam dobrze to możliwe, że również posiadam.
Przyłączam się do postu poprzednika, muzealnicy...

Z tego co ja wiem to szpital katolicki mieścił się w budynku , którego już nie ma a budynek pogotowia jest tylko podobny.Szpital zbudowano w 1910 r przy ówczesnej Bahnhoftrasse 12 naprzeciwko wylotu dzisiejszej ulicy Szkolnej.(W. Dramowicz - Dzieje Międzyrzeckiego Szpitala 2009r s.10)
K
Kol.Rysia ze szkoly
SWOISTY SPOSÓB CZYTANIA MAPY. OBIE PIWOWARNIE BYŁY PRZY RYNKU GARNCARSKIM. DO KASYNA TO JESZCZE OK.250M, KTÓRE ZRESZTĄ STOI NA STARORZECZU PAKLICY. SZPITAL EWANGELICKI STAŁ NIE NA OBECNYM PARKINGU, A ZA ROWKIEM DOKŁADNIE GDZIE KIOSK RUCHU PRZY ARESZCIE. NA KONIEC NIE SZAGI TYLKO SZRAGI POSTRZEGACKIE. Szragi ? dwie pary drągów zbitych ?na krzyż?, rozstawionych w odpowiedniej szerokości, złączonych listwami, służące do mocowanie piłowanego drewna
PANIE PATORSKI PROSZĘ PRZEPROWADZIĆ SZKOLENIE MŁODEJ KADRY I REDAKCJI, ABY NIE WPROWADZALI POZOSTAŁYCH W BŁĄD. POZDRAWIAM.
JAK KTOŚ NIE ZNA HISTORII I WARTOŚCI PANA RYSIA PATORSKIEGO, TO PROSZĘ GO NEGATYWNIE NIE RUSZAĆ. TO JEST M)IN. JEDEN Z OBECNYCH AUTORYTETÓW NASZEGO MIASTA.W NICZYM NIE JEST GORSZY OD ALFA KOWALSKIEGO. TAK O UCZNIU ICH OJCA. PEWNO MYŚLI MARTA I RAFAŁ.
i
iron

"Katolicki szpital też był za murami miejskimi, ale od wschodniej strony przy drodze na Poznań. Czyli przy dzisiejszej ul. 30 Stycznia gdzieś na południowo-wschodnich krańcach os. Centrum."

Autorowi nie chodzi czasem o północno-wschodnie krańce os. Centrum?

G
Gość
Przecież pisze "szragi' a może tak zamiast szkolić innych sami nauczcie się czytać?

Gazeta internetowa ma to do siebie, że można ją poprawić. Pan Redaktor opracował nawet teorię o staropolskim znaczeniu słowa ,,szagi''ale też ją usunął. Np. jest błąd w zdaniu ,,Cześć zachowała się do dziś, ale nie wszystkie''.W słowie cześć brak ogonka co zmienia znaczenie wyrazu, ale po wytknięciu błędu będzie poprawiony.
Z
Zytta

Przecież pisze "szragi' a może tak zamiast szkolić innych sami nauczcie się czytać?

G
Gość

A szpital katolicki nie stał gdzieś na wschodzie od murów, tylko stoi do dzisiaj i jest to byłe pogotowie, obecnie jakieś sklepy. Pan Brożek zapewne ma zapewne widokówki, na których pisze na fasadzie po niemiecku co to za szpital, zresztą jak ja poszukam dobrze to możliwe, że również posiadam.
Przyłączam się do postu poprzednika, muzealnicy...

S
SZRAGI A NIE SZAGI

SWOISTY SPOSÓB CZYTANIA MAPY. OBIE PIWOWARNIE BYŁY PRZY RYNKU GARNCARSKIM. DO KASYNA TO JESZCZE OK.250M, KTÓRE ZRESZTĄ STOI NA STARORZECZU PAKLICY. SZPITAL EWANGELICKI STAŁ NIE NA OBECNYM PARKINGU, A ZA ROWKIEM DOKŁADNIE GDZIE KIOSK RUCHU PRZY ARESZCIE. NA KONIEC NIE SZAGI TYLKO SZRAGI POSTRZEGACKIE. Szragi ? dwie pary drągów zbitych ?na krzyż?, rozstawionych w odpowiedniej szerokości, złączonych listwami, służące do mocowanie piłowanego drewna
PANIE PATORSKI PROSZĘ PRZEPROWADZIĆ SZKOLENIE MŁODEJ KADRY I REDAKCJI, ABY NIE WPROWADZALI POZOSTAŁYCH W BŁĄD. POZDRAWIAM.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3